Wat Chiang Man – Najstarsza świątynia w Chiang Mai i Stupa Słoni

Niekiedy los zmusza nas do wczesnego wstania w najmniej oczekiwany sposób – na przykład dudnieniem bambusowych rusztowań za oknem. Choć poranek w Chiang Mai zaczął się od lekkiego zgrzytu z właścicielką pensjonatu, szybko okazało się to ukrytym błogosławieństwem. Dzięki temu stanęliśmy przed bramami Wat Chiang Man – najstarszej świątyni w mieście – zanim jeszcze upał i tłumy zdążyły odebrać jej magię.

Close

Rano obudziliśmy się do stukania i dudnienia pracowników krążących po bambusowych rusztowaniach. Z pewnością nie tak planowaliśmy zacząć ten dzień. Przy śniadaniu wspomnieliśmy o tym właścicielce. Najwyraźniej odebrała to tak, jakbyśmy oczekiwali rekompensaty, choć nie o to nam chodziło. Zdziwiło mnie jednak jej zachowanie, bo nie tylko nie zdobyła się na przeprosiny, ale jeszcze zareagowała agresywnie. Cóż, u niektórych najlepszą obroną jest atak. Machnęłam na to ręką — sama rekompensata nie była dla mnie istotna, bardziej zdziwiła mnie jej postawa. Wiedziałam jednak, że to poranne zamieszanie nie odbierze nam uroku tego miasta ani nie zepsuje humorów. Być może nawet było to ukryte błogosławieństwo, które zmotywowało nas do jeszcze lepszego wykorzystania dnia.

Zwiedzanie Chiang Mai zaczęliśmy od miejsca, od którego wszystko się tu zaczęło – Wat Chiang Man. Ta założona w 1297 roku przez króla Mengraia świątynia była pierwszym budynkiem sakralnym w mieście i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych zabytków dawnej stolicy Lan Na. Jej spokojny dziedziniec i historyczna architektura świetnie wprowadzają w kulturowy krajobraz Chiang Mai.

Stupa Słoni w Wat Chiang Man – historia i architektura Lanna

Wchodząc na teren świątyni, pierwsze, co rzuca się w oczy, to monumentalne chedi, które jest jedną z najbardziej charakterystycznych i najstarszych budowli kompleksu świątynnego. Nosi nazwę Chedi Chang Lom, znaną również jako “Stupa Słoni”. Konstrukcję wspiera 15 dużych figur słoni ustawionych u podstawy chedi, które nadają jej wyrazisty i oryginalny charakter.

W tajskiej kulturze słoń symbolizuje siłę, dostojność i ochronę. Tutaj sprawia wrażenie, jakby podtrzymywał górne partie stupy, podkreślając jej stabilność i trwałość. Szczególną uwagę przyciąga złoty szczyt budowli, który dodaje jej lekkości i wyrazistości.

Złoto ma w buddyjskiej architekturze znaczenie symboliczne i kojarzy się ze świętością, czystością oraz duchowym oświeceniem. Wznoszący się ku górze szczyt stupy odwołuje się do idei nirwany, czyli najwyższego celu w buddyzmie. Gdy światło odbija się od jego powierzchni, cała budowla zyskuje jeszcze bardziej sakralny wymiar.

To właśnie ta forma — ciężka u podstawy i świetlista u góry — sprawia, że Chedi Chang Lom tak mocno zapada w pamięć i od razu wprowadza w duchową atmosferę Wat Chiang Man.

Wihany w Wat Chiang Man i ich najcenniejsze relikwie

Dwa wihany w Wat Chiang Man należą do najważniejszych części całego kompleksu. To właśnie w nich najlepiej widać religijne znaczenie świątyni, dawną architekturę Lan Na i relikwie, które od wieków przyciągają wiernych.

Główny wihan – Najstarszy Budda w stylu Lan Na

Gdy tylko weszłam do dużego wihanu, odruchowo się zatrzymałam. Wysokie kolumny wznosiły się aż pod dach, nadając wnętrzu rozmach i niezwykłą lekkość. Całe wnętrze tonęło w złoto-czerwonych barwach i przez chwilę nie wiedziałam, na czym zatrzymać spojrzenie – bogate zdobienia, ornamenty na kolumnach, malowidła na ścianach… wszystko przytłaczało swoją wspaniałością.

W samym centrum stał monumentalny ołtarz z posągiem Buddy, otoczony mniejszymi posągami. Szczególne znaczenie ma jeden ze stojących posągów Buddy, datowany na rok 1465. Uznawany za najstarszą figurę Buddy w stylu Lanna w Tajlandii, jest również najstarszym zachowanym posągiem przedstawiającym Buddę w pozycji stojącej z misą na jałmużnę. Ten obraz Buddy jako wędrownego mnicha ma szczególne znaczenie w tradycji Lanna, gdzie mnisi do dziś praktykują codzienne zbieranie jałmużny.

W buddyjskiej ikonografii sposób przedstawiania Buddy nigdy nie jest przypadkowy. To, czy siedzi, stoi, idzie, wykonuje określony gest dłoni albo trzyma misę, odnosi się do konkretnych momentów z jego życia oraz do ważnych idei religijnych. Buddha stojący z misą przypomina między innymi o praktyce przyjmowania jałmużny, a wraz z nią o pokorze, prostocie i więzi między mnichami a świeckimi wiernymi.

Wihan przeszedł renowację w latach 20. XX wieku. Jego fasadę zdobią pozłacane rzeźbienia wplecione w motywy kwiatowe i roślinne, które dopełniają bogaty, dekoracyjny charakter świątyni.

Nowy wihan – Kryształowy Budda i Phra Sila

Nowy Wihan, mniejszy z dwóch wihanów w kompleksie, zwraca uwagę już od wejścia złotymi smokami zdobiącymi schody. Wnętrze również utrzymano w barwach złota i czerwieni, ale uzupełniono je zielonymi malowidłami ściennymi podzielonymi na wyraźne sekcje. Dzięki temu sala ma inny, bardziej kameralny charakter niż większy wihan. W centralnej części stoi okazały ołtarz z siedzącym Buddą, jednak najcenniejsze są dwie figury ukryte za kratami tuż za nim. Oba te wizerunki od wieków uznawane są za ważne dla duchowej ochrony Chiang Mai i zajmują szczególne miejsce w religijnym dziedzictwie miasta.

Phra Sae Tang Khamani (Kryształowy Budda):

Wyrzeźbiony z przezroczystego kwarcu, ma zaledwie 10 cm wysokości, ale jego duchowe znaczenie jest ogromne. Niektóre źródła sugerują, że Kryształowy Budda pochodzi z VIII wieku i łączą go z dawnym królestwem Hariphunchai, istniejącym w Lamphun od VII do końca XIII stulecia. Według lokalnej tradycji figurka przetrwała podbój Hariphunchai przez króla Mengraia w 1292 roku, gdy władca włączał te ziemie do swojego królestwa Lan Na, na kilka lat przed założeniem Chiang Mai. Inne analizy wskazują jednak na XV wiek jako bardziej prawdopodobny czas jej powstania.

Bez względu na datowanie, Kryształowy Budda jest czczony jako symbol duchowego oświecenia i ochrony.

Phra Sila:

To kamienna płaskorzeźba przedstawiająca Buddę poskramiającego słonia Nalagiri. W zależności od źródła wiązana jest z Indiami albo Sri Lanką i datowana na VIII lub X wiek. Phra Sila odgrywa szczególną rolę podczas Songkranu, obchodzonego w połowie kwietnia, kiedy wierni polewają ją wodą, wierząc, że rytuał ten przynosi błogosławieństwo i może sprzyjać nadejściu deszczu po porze suchej. Obrzęd ten łączy religijne znaczenie figury z dawnym, rolniczym rytmem życia regionu.