17. Hirosaki – Japońska stolica jabłek i jej zabytkowy zamek
Fragment podróży dookoła świata – zapiski z Japonii.
Taki czerwony mostek znałam z obrazka w dziecięcej książce. W parku Hirosaki stanęłam przed nim naprawdę – a kilka kroków dalej czekał zamek, który akurat stał na stalowych belkach, przygotowany do przesunięcia.
Po paru dniach spędzonych na Hokkaido byliśmy znów na wyspie Honsiu, a dokładnie na jej północnym krańcu. To właśnie stąd rozpoczęliśmy zwiedzanie wyspy, a pierwszym przystankiem miało być miasto Hirosaki, znane jako „nieoficjalna stolica jabłek”. Piszę o tym, bo po tych paru dniach spędzonych w Japonii szybko przekonaliśmy się, że w tym kraju dworzec kolejowy jest najlepszą wizytówką regionu.
W Furano powita cię lawenda, w Kushiro – żurawie, a w Kakunodate czeka na ciebie armia samurajów. A w Hirosaki – co za niespodzianka – artystyczne przedstawienia jabłek. To nie przypadek, bo Hirosaki leży w prefekturze Aomori, największym producencie jabłek w kraju.
Ale jabłka to tylko preludium do naszej głównej atrakcji dnia – zamku Hirosaki – jednego z nielicznych zamków w Japonii, które zachowały oryginalną wieżę.
Park Hirosaki - Czy to tutaj zaczęła się moja fascynacja Japonią?
Park Hirosaki to prawdziwy raj dla miłośników kwitnących wiśni. Rosną tu tysiące wiśniowych drzew w ponad 50 różnych odmianach, a sam park to miejsce licznych festiwali, które celebrują piękno japońskiej natury przez cały rok. To właśnie tutaj stoi słynny zamek Hirosaki. Gdy wchodziliśmy do parku przez wielkie wrota, było słonecznie, cicho i pusto.
Przechadzaliśmy się wśród wiśniowych drzew, gdy nagle zauważyłam mały, czerwony mostek. W jednej chwili znów byłam dzieckiem zapatrzonym w obrazek z książki, na którym widniał dokładnie taki wygięty mostek w intensywnej czerwieni. To, co przez lata istniało tylko w dziecięcej wyobraźni, nagle stało przede mną – prawdziwe, namacalne, a jednak dziwnie znajome.
Jest w tym coś niezwykłego: znaleźć się w miejscu, które kiedyś znało się tylko z obrazka i które już wtedy potrafiło wywołać w nas zachwyt. Jakby życie po latach dopisało ciąg dalszy do historii, której początek napisaliśmy jako dzieci.
Nie było w tym rozczarowania. Wręcz przeciwnie – rzeczywistość okazała się dopełnieniem. A kto wie, może to właśnie ten obrazek, z jego prostą, ale hipnotyzującą urodą, zaszczepił we mnie wtedy fascynację Japonią, którą zrozumiałam dopiero wiele lat później.
I oto byłam tutaj.
Po drugiej stronie obrazka.
Zamek Hirosaki - Świadek szogunatu i ery samurajów
A za czerwonym mostkiem czekał Zamek Hirosaki – pierwszy zamek, jaki zobaczyliśmy w Japonii. Dla nas miał szczególne znaczenie właśnie dlatego, że był pierwszy. Trafiliśmy przy tym na wyjątkowy moment: zamek stał na stalowych belkach, a kamienny mur pod nim otaczały rusztowania. Mury pod wieżą zaczęły się wybrzuszać, a ona sama – przechylać, dlatego postanowiono na kilka lat przenieść ją w inne miejsce i odbudować kamienny fundament.
Kilka dni przed naszym przyjazdem, w połowie sierpnia 2015 roku, całą, ważącą około 400 ton wieżę podniesiono – pierwszy raz od stu lat. Samego przesuwania nie widzieliśmy: zaczęło się dopiero we wrześniu. Dopiero później dowiedzieliśmy się, że oglądaliśmy przygotowania do wydarzenia, o którym mówiła cała japońska telewizja. Na swoje miejsce wieża wróciła po jedenastu latach – w sierpniu 2026 roku w ciąganiu jej z powrotem pomagało ponad 4000 osób.
Skąd tyle zachodu wokół jednej, niewielkiej wieży? Żeby to zrozumieć, trzeba cofnąć się do roku 1611. To wtedy daimyō (władca feudalny) Nobuhira Tsugaru, wierny wasal szogunatu Tokugawy, ukończył budowę tej majestatycznej twierdzy. Zaplanował ją jeszcze jego ojciec, Tamenobu Tsugaru – założyciel rodu, który nie doczekał jej ukończenia. Pięć kondygnacji wznoszących się ku niebu, stanowiących symbol potęgi i władzy rodu. Przez następne 16 lat jego główna wieża dumnie dominuje nad okolicą.
Aż pewnego dnia wszystko się zmienia.
W 1627 roku w zamek uderza piorun. Potężny żywioł niszczy główną wieżę (donżon), a wraz z nią znika najbardziej charakterystyczny element całej budowli, zostawiając za sobą tylko echa swojej niegdyś wspaniałej struktury.
Mijają niemal dwa stulecia. W 1811 roku, niczym feniks powstający z popiołów, zamek otrzymuje nowe życie. Tym razem w skromniejszej, trzykondygnacyjnej formie. Mniejszy niż jego poprzednik, ale nadal dumny.
Bo to prawdziwy skarb. Należy do zaledwie 12 oryginalnych zamków Japonii – tych, których główna wieża (tenshu) przetrwała od czasów feudalnych, nienaruszona powojenną odbudową. I choć sam donżon pochodzi z 1811 roku, jego fosy i kamienne mury są znacznie starsze, pamiętające początki rządów rodu Tsugaru. To również jeden z nielicznych zamkowych kompleksów, w którym zachowały się zarówno drewniane, historyczne konstrukcje, jak i pierwotny układ obronny. Ród Tsugaru władał Zamkiem Hirosaki przez całą epokę Edo - przez około 260 lat.
W 1868 roku nadchodzi nowa era – okres Meiji – a wraz z nią zmiany, które na zawsze odmienią Japonię.
Świątynia Gokoku w Hirosaki
Robimy przerwę. Pogoda jest piękna, park nadal niemal pusty, a my nie mamy powodu się spieszyć. Zamiast ruszać dalej, siadamy na ławce i przez chwilę po prostu patrzymy.
Przed nami rozciąga się widok jak żywcem wyjęty z japońskiej pocztówki. Nad równiną góruje Iwaki, najwyższa góra prefektury Aomori, wznosząca się na wysokość 1625 m n.p.m. To właściwie wulkan, który mieszkańcy nazywają Tsugaru Fuji.
Przez kilka minut udaje nam się nawet zobaczyć jego szczyt. Potem wiatr przesuwa chmury i góra znika za białą zasłoną. Jemy śniadanie i ruszamy dalej.
Po drodze docieramy do Gokoku-jinja, shintōistycznego sanktuarium poświęconego pamięci poległych. Jego historia zaczyna się w 1869 roku, w samym środku jednej z największych przemian w dziejach Japonii.
Rok wcześniej upadł szogunat Tokugawa, a wraz z nim zaczął kończyć się świat feudalnych dóbr, daimyō i samurajów. Rozpoczęła się restauracja Meiji – proces przywracania cesarzowi realnej władzy i budowania nowego państwa. Nie nastąpiło to jednak bez walki. Przeciwko nowemu porządkowi wystąpili zwolennicy szogunatu, a kraj pogrążył się w wojnie boshin, która trwała od 1868 do 1869 roku. Źródła podają różne liczby ale w walkach zginęło około 8200 osób.
To właśnie w tym czasie powstaje historia tego miejsca. Tsugaru Tsuguakira, ostatni pan Zamku Hirosaki, urządził tutaj ceremonię ku czci 67 żołnierzy, którzy zginęli podczas wojny.
Gokoku-jinja należy do szczególnego rodzaju sanktuariów. W takich świątyniach czci się duchy osób, które zginęły w wojnach za swój kraj. Początkowo upamiętniano przede wszystkim poległych w wojnie boshin. Z czasem lista ofiar rosła wraz z kolejnymi konfliktami.
Dziś w Hirosaki czci się tutaj 29 171 duchów (kami) osób z Aomori, które zginęły w konfliktach od końca szogunatu i restauracji Meiji, przez wojny z Chinami i Rosją, aż po II wojnę światową.
Zanim przekroczymy próg świątyni, zatrzymujemy się przy temizuya - specjalnym miejscu z wodą przeznaczonym do rytualnego oczyszczenia. Drewnianym czerpakiem obmywamy dłonie, by oczyścić je przed wejściem w przestrzeń uważaną za świętą. To powszechny rytuał, który wykonuje się przy wielu japońskich sanktuariach shintō. Tymczasem, strażnik tej świątyni – smok, symbol mądrości, długowieczności i związku z wodą, przypatruje się nam czujnym okiem. Wygląda tak, jakby za chwilę miał ożyć.
Sam park zajmuje teren dawnego kompleksu zamkowego ale na północ od niego zachowała się dawna dzielnica samurajska Nakamachi, w której mieszkali niegdyś wasale rodu Tsugaru.
Park jest rozległy – zajmuje około 50 hektarów – dlatego tym bardziej doceniamy, że możemy zwiedzać go bez pośpiechu. Spacerujemy wśród ogrodów, mijając oczywiście to, z czego Hirosaki słynie najbardziej – tysiące drzew wiśniowych, które podczas kwitnienia zamieniają park w jeden z najbardziej spektakularnych krajobrazów sakury w Japonii.
Podczas naszego pobytu kwitnąca sakura była już tylko wspomnieniem ale za to na stawie czekał na nas inny spektakl. Zamiast różu wiśni dostaliśmy intensywny róż kwiatów lotosu, które rozkwitły tak bujnie, że niemal całkowicie przykryły taflę wody. Jak widać, natura przygotowała nam własną wersję sezonowego widowiska.
