Blog

35. Shinbashi po godzinach – W świecie salarymenów i izakai

Fragment podróży dookoła świata – zapiski z Japonii.

Podczas wieczornego spaceru po lśniącej neonami Ginzie, pragnienie odkrycia czegoś innego, mniej wypolerowanego, skierowało nas w stronę Shinbashi. Ta tętniąca życiem dzielnica, będąca wieczorną przystanią dla pracowników biurowych – japońskich salarymenów – odsłoniła przed nami inną, bardziej codzienną twarz Tokio.

Nocny widok na oświetloną ulicę w dzielnicy Shimbashi, z wiszącymi lampionami i tłumem ludzi.

Zanim jednak Shinbashi stało się mekką zmęczonych po pracy salarymenów, odegrało zupełnie inną, przełomową rolę w historii Japonii. To właśnie tutaj w 1872 roku wyruszył pierwszy pociąg pasażerskiej linii kolejowej łączącej Tokio z Yokohamą, który zapoczątkował przemianę miasta. Oryginalnej stacji już nie ma w tym miejscu – stała około kilkuset metrów dalej, na terenie dzisiejszego Shiodome, gdzie w 2003 roku odbudowano ją jako bezpłatne muzeum kolejnictwa.

Przy dzisiejszym zachodnim wyjściu Hibiya ze stacji Shinbashi stoi natomiast lokomotywa parowa C11-292, ustawiona tam w 1972 roku dla upamiętnienia stulecia japońskiej kolei. Od niej plac otrzymał nazwę SL Square.

Wieczorem jednak historia ustępuje miejsca codzienności. Bo choć stąd ruszył pierwszy pociąg, to dzielnica kojarzy się dziś przede wszystkim z biurami, restauracjami i barami. Shinbashi jest wielofunkcyjne. Nie ma tu szklanych drapaczy chmur, znanych z pobliskich, potężnych centrów biznesowych takich jak Shiodome czy Marunouchi, ani futurystycznej zabudowy jak w sąsiadującej, luksusowej Ginzy.

Tutaj dominują starsze, niższe budynki biurowe, w których na parterach i w podziemiach mieszczą się puby oraz restauracje. Także wielkie salony pachinko są tu na porządku dziennym. To najszybszy przystanek na chwilę wytchnienia po wielu godzinach pracy dla rzesz salarymenów zatrudnionych w całej okolicy.

Trafienie tu wieczorem było strzałem w dziesiątkę; w tym momencie ulice wypełniali mężczyźni w białych koszulach i czarnych spodniach. To japońscy pracownicy korporacji, których nazwa pochodzi od angielskiego słowa salary, czyli stałej pensji, choć z czasem zaczęła oznaczać cały styl życia podporządkowany firmie. Dla nich Shinbashi miało stać się odpoczynkiem po pracy. A może było to przedłużenie biurowego dnia, tyle że przy stole w izakai?

Nocny widok na oświetloną ulicę w dzielnicy Shimbashi, z wiszącymi lampionami i tłumem ludzi.
Zatłoczona ulica w dzielnicy Shimbashi nocą, otoczona neonami i reklamami.
Nocne życie w dzielnicy Shimbashi

Izakaya i rytuał końca dnia – Wieczór w Shinbashi

Nas samych Shinbashi przywitało nie tylko gwarem rozmów ale i zapachem jedzenia. Po całym dniu na nogach byliśmy również zmęczeni, chcieliśmy usiąść i coś zjeść. W jednej z izakai wypatrzyliśmy dwa wolne miejsca i szybko zanurzyliśmy się w jej atmosferze. Izakaya to japoński odpowiednik pubu. Bywają one różne: maleńkie, z kilkoma miejscami przy barze, ale też duże, z oddzielonymi salkami, gdzie siedzi się na matach tatami. Do piwa czy sake zamawia się tu po kolei wiele małych dań, najczęściej do dzielenia się przy stole. Tam mieliśmy okazję doświadczyć prawdziwego japońskiego zakończenia dnia w wielkim mieście i na chwilę stać się częścią tej wieczornej atmosfery.

A przy sąsiednich stołach rozgrywały się zupełnie różne wieczory. Niektórzy jedli samotnie i w ciszy, jakby po całym dniu nie chcieli już z nikim rozmawiać. Inni przychodzili grupami, głównie wspominani już salarymeni - wznosili toasty i z każdą chwilą śmiali się coraz głośniej.

Jednak obserwując te z pozoru radosne spotkania, nie mogłam oprzeć się myśli o ciężarze korporacyjnego życia w Japonii. Oficjalnie jest to czas odpoczynku i budowania relacji poza biurem, ale w tradycyjnej kulturze korporacyjnej odmowa zaproszenia od przełożonego nie zawsze bywa prosta. Wydawało się, że dla wielu te wieczorne wyjścia mogły być bardziej obowiązkiem niż wyborem, przedłużeniem dnia pracy. Bo kto z nas po całym dniu pracy, chce spędzać czas z szefem zamiast wykorzystać go dla siebie lub dla tych, którzy sa dla nas naprawdę ważni?

Zachód zna pojęcie ‘burnout’, ale jak skomplikowane musi być życie w kraju, w którym istnieje osobne słowo na śmierć z przepracowania – ‘karoshi’?
Zastanawiałam się, czy w tych chwilach, w tych miejscach, pracownicy mogą doświadczyć prawdziwego relaksu, czy też granice między życiem zawodowym a prywatnym zacierają się, pozostawiając niewiele miejsca na osobistą przestrzeń i czas. A te dwa światy łączą się tu nierozerwalnie. Stały etat to w Japonii coś więcej niż pensja – to także szansa na założenie rodziny. Według rządowych badań wśród trzydziestolatków na stałej umowie żonaty jest prawie co trzeci, a wśród zatrudnionych dorywczo zaledwie co dwudziesty.

Takie podejście do pracy odbija się także w święcie, które Japończycy obchodzą 23 listopada – w Dniu Dziękczynienia za Pracę. To zupełnie inne święto niż europejski 1 Maja. Nie wyrosło z walki robotników o prawa, lecz ze starego obrzędu dziękczynienia za plony. To dzień szacunku dla pracy: tutaj nikt niczego nie żąda, wszyscy sobie dziękują. Dzieci przygotowują wtedy kartki na przykład dla policjantów, strażaków czy lekarzy.

Opuszczaliśmy Shinbashi bez jednoznacznej odpowiedzi. Być może izakaya była dla jednych przedłużeniem dnia pracy, a dla innych miejscem, w którym mogli wreszcie trochę się zrelaksować. Dla nas stała się oknem na Tokio dalekie od pocztówkowych świątyń i eleganckich witryn sklepowych - głośne, zmęczone, ale bardzo ludzkie.

Nocny widok na ulicę w Shimbashi, ozdobioną wiszącymi lampionami i neonami.
Kolorowe neony i znaki reklamowe na ulicach dzielnicy Shimbashi nocą.
Wejście do salonu Pachinko w dzielnicy Shimbashi, otoczone neonami nocą.
Pub The Irish Times w dzielnicy Shimbashi, oświetlony nocą.
Nocne życie w dzielnicy Shimbashi