Morze dachów i skarby z morskich głębin – Muzeum Ceramiki Handlowej w Hoi An
Fragment podróży dookoła świata – zapiski z Wietnamu.
Zostawiając za sobą kameralną, wielopokoleniową atmosferę Domu Tân Ký, wystarczyło przejść zaledwie kilka uliczek dalej, by trafić na kolejny zachwycający przykład dawnego kunsztu budowlanego. Tym razem jednak tradycyjny dom rurkowy nie służy prywatnym właścicielom — mieści w sobie Hoi An Museum of Trade Ceramics, czyli Muzeum Ceramiki Handlowej. To tu można zrozumieć, jak miłość do gliny ukształtowała jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów tutejszego krajobrazu — dachy uginające się pod dachówkami yin-yang.
Co kryje Muzeum Ceramiki Handlowej w Hoi An?
Ten konkretny budynek wzniesiono około 1858 roku jako klasyczny dom kupiecki (shophouse), należący do zamożnej rodziny chińskich handlarzy. Podobnie jak w Domu Tân Ký, od razu uderza tu genialna prostota konstrukcji wymuszonej dawnymi podatkami od szerokości fasady. Parter od frontu służył kiedyś jako ekskluzywny salon, gdzie prezentowano jedwab, herbatę i przyprawy, podczas gdy głęboka tylna część — odgrodzona od ulicy wewnętrznym patio i posadowiona wyżej od poziomu ulicy — pełniła funkcję bezpiecznego magazynu, skutecznie chroniącego towary przed regularnymi, monsunowymi wylewami rzeki.
Ta unikalna konstrukcja przetrwała do naszych czasów dzięki japońsko-wietnamskiemu projektowi renowacji z 1995 roku. Japońscy architekci, szukając analogii do swoich rodzimych domów miejskich — machiya — wybrali ten budynek jako jeden z najlepiej zachowanych przykładów oryginalnej struktury drewnianej w całym Starym Mieście. Ich drobiazgowa dokumentacja pozwoliła ocalić surowy, drewniany szkielet.
Ceramika nie była głównym motorem międzynarodowego handlu w Hoi An, ale przez wieki odgrywała ważną rolę w codziennym życiu miasta.
Była źródłem utrzymania, przestrzenią wymiany technik i wzorów między kulturami, i to ona w dużej mierze nadała Staremu Miastu jego charakterystyczny wygląd. Do dziś w uliczkach można trafić na czynne warsztaty ceramiczne — muzeum pozwala jednak spojrzeć na tę historię z szerszej, handlowej perspektywy.
I robi to z rozmachem. W zabytkowych, przeszklonych gablotach stoją japońska i chińska porcelana, ale prawdziwą gwiazdą ekspozycji jest rdzennie wietnamska, luksusowa ceramika Chu Đậu z prowincji Hải Dương. W XV i XVI wieku osiągnęła ona tak mistrzowski poziom, że stała się główną konkurencją dla słynnych wyrobów chińskiej dynastii Ming. Część tutejszych eksponatów ma zresztą niesamowitą historię: wydobyto je z wraku z XV wieku, odkrytego w 1997 roku w pobliżu Wysp Cham. Ceramika leżała na dnie ułożona warstwami, zapakowana w słomę — i właśnie dzięki mułowi część z niej przetrwała w nienaruszonym stanie. Z morskiego dna podniesiono łącznie ponad 250 tysięcy sztuk, które przed stuleciami płynęły na eksport do najbogatszych kupców na całym świecie.
Przemykanie przez chłodne korytarze z ciemnego drewna i mijanie wewnętrznego, skąpanego w świetle dziedzińca pozwala fizycznie poczuć, jak żyło się w dawnym porcie. W patio wzrok przykuwa przepiękny, wielobarwny motyw dekoracyjny na ścianie — równie elegancki jak ten w Domu Tân Ký, choć w innym charakterze. W głębi dziedzińca wydzielono przestrzeń poświęconą wytwarzaniu dachówek — i słusznie, bo to one są chyba największą dumą Hoi An.
Charakterystyczne dachówki yin-yang, układane naprzemiennie w wklęsłych i wypukłych rzędach, pełniły nie tylko funkcję estetyczną, ale przede wszystkim praktyczną — ułatwiały odprowadzanie wody deszczowej i chroniły budynki przed wilgocią. Łączone mieszanką wapna i piasku, a na grzbietach zabezpieczane wapnem z naturalnym klejem Adao pozyskiwanym ze skóry bawoła, okazywały się trwałe i odporne na działanie czasu. Bardziej niż jakikolwiek eksponat w gablocie pokazują, jak rzemiosło, architektura i codzienne potrzeby mieszkańców splatały się tu w spójną całość — nadając miastu jego charakterystyczny rytm i atmosferę.
A gdy wejdzie się na piętro i wyjdzie na taras — widać to wszystko naraz: tętniące życiem Stare Miasto i morze dachówek yin-yang, które z góry nabierają zupełnie innego wymiaru.
Muzeum Ceramiki Handlowej – Informacje praktyczne
Wszystko, co musisz wiedzieć przed wizytą w Museum of Trade Ceramics w Hội An.
