Kazimierz Kwiatkowski i Hoi An – jak Polak ocalił miasto z listy UNESCO
Fragment podróży dookoła świata – zapiski z Wietnamu.
Wszystko, co mieliśmy okazję zobaczyć i opisać w Hoi An, być może nie istniałoby już w tej formie, gdyby nie działania naszego rodaka, Kazimierza Kwiatkowskiego. Wyobraźcie sobie moje zaskoczenie i dumę, gdy podczas spaceru ulicą Trần Phú niespodziewanie stanęłam przed jego pomnikiem.
Kazimierz Kwiatkowski przyjechał do Wietnamu w 1981 roku jako kierownik Polsko-Wietnamskiej Misji Konserwacji Zabytków – pierwszy zagraniczny konserwator w powojennym kraju. Do Hoi An trafił przez przypadek. Pracując przy zabytkach w pobliskim My Son, przyjechał tu tylko na chwilę odpoczynku i kąpiel w morzu. Według relacji był pierwszym białym człowiekiem, jakiego widzieli mieszkańcy Hoi An po zakończeniu wojen.
Widok starówki sprawił, że planowany urlop szybko ustąpił miejsca misji ratunkowej. Władze komunistyczne planowały wyburzenie starej dzielnicy i postawienie w jej miejscu bloków mieszkalnych. Kwiatkowski sprzeciwił się – przez lata apelował, dokumentował, słał petycje do partii i lokalnych urzędów. Fotografował, mierzył, sporządzał inwentaryzacje. W końcu go posłuchano.
To dzięki temu zbiegowi okoliczności i jego niezmordowanym staraniom Hoi An zostało uznane za miejsce o wyjątkowej wartości i w 1999 roku trafiło na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Kwiatkowski nie dożył – dwa lata wcześniej zmarł na zawał serca przy pracach w Zakazanym Mieście w Hue. Jego ciało wystawiono w jednej z sal Zakazanego Miasta, którą mieszkańcy Hue wypełnili po brzegi, a kondukt żałobny odprowadził trumnę ulicami miasta do bram. W Polsce jest niemal nieznany – w Wietnamie jest bohaterem narodowym.
Przez ponad szesnaście lat pracy w Wietnamie „Kazik” - tak go tutaj nazywano - odegrał kluczową rolę w ratowaniu i renowacji wielu ważnych zabytków – nie tylko w Hoi An, lecz także w My Son i kompleksie cesarskich grobowców w Hue. Wszystkie trafiły na listę UNESCO. Dziś jest tu pamiętany jako człowiek, który z pasją i oddaniem przyczynił się do ochrony wietnamskiego dziedzictwa. Jego pomnik stoi przy głównej ulicy Trần Phú, prowadzącej od Japońskiego Mostu Krytego.
