44. Zamek Himeji – Perła japońskiego dziedzictwa i źródło nieustającej inspiracji
Fragment podróży dookoła świata – zapiski z Japonii.
Zamek Himeji, znany również jako “Zamek Białej Czapli” (Hakurō-jō) dzięki swojej olśniewająco białej fasadzie, jest jednym z najwspanialszych przykładów japońskiej architektury feudalnej. W 1993 roku jako pierwszy obiekt w kraju został wpisany na listę UNESCO, stając się symbolem kunsztu, elegancji i niezwykłej dbałości o detale.
Ale nie dajcie się zwieść: mimo estetycznej urody, zamek ten jest nieugiętą fortecą, która potrafi zmylić nawet najbardziej doświadczonego intruza.

Unikalna architektura zamku Himeji
Mieliśmy niebywałe szczęście móc zwiedzić to miejsce tuż po zakończeniu sześcioletnich prac renowacyjnych, co pozwoliło nam podziwiać zamek w pełnej, nieskazitelnej, białej okazałości. Już od pierwszego spojrzenia, zrobił on na nas ogromne wrażenie.
Jego dachy, zróżnicowane pod względem poziomów i kierunków, kształtów i wielkości, świadczą o geniuszu architektonicznej kompozycji. Okrągłe dachówki, artystycznie zdobione herbami, tworzą niezwykły spektakl wzornictwa. Szczyty dachów zdobią metalowe ryby z zadartymi ogonami – według dawnych wierzeń miały chronić zamek przed pożarem.
Mimo że na pierwszy rzut oka nie jest to oczywiste, główna konstrukcja, która spoczywa na solidnych fundamentach, jest drewniana - co jest charakterystyczne dla większości japońskich zamków.




Tajemnice architektury zamku Himeji i minimalistyczne wnętrza
Najbardziej zachwyciła mnie iluzja architektoniczna: choć z zewnątrz zamek wygląda na pięciopiętrowy, w środku skrywa sześć, a nawet siedem kondygnacji. A wysokie, masywne fundamenty zaprojektowano tak, by wytrzymały nawet najcięższe machiny oblężnicze.
W kilku miejscach wnętrza ukryto małe pomieszczenia, tak zwane kryjówki dla wojowników – mogli w nich czekać obrońcy, gdyby napastnik wdarł się do wieży. Dziś przy niektórych z nich palą się małe lampki.
Samo wnętrze fortecy zaskoczyło nas swoją ascetyczną prostotą, niemalże pustą przestrzenią. Centralnym elementem każdej z sal były strome schody, które prowadziły na wyższe piętra zamku. Wokół sal rozciągały się szerokie, gołe przestrzenie, z rzadka udekorowane kilkoma stelażami na lance, przymocowanymi do ścian. Ale to, co przykuwało wzrok i dominowało we wnętrzach, to olbrzymie drewniane bale stanowiące rdzeń konstrukcji zamku. Taki minimalizm w wystroju został celowo zastosowany, aby podkreślić architektoniczne i inżynieryjne osiągnięcia budowniczych, dając świadectwo ich mistrzostwa i umiejętności.
Na najwyższym piętrze stoi niewielki ołtarzyk shintō, poświęcony bóstwu opiekuńczemu wzgórza, na którym wzniesiono zamek. Według legendy, gdy jego chram przeniesiono w inne miejsce, władca zamku ciężko zachorował – dlatego bóstwo przywrócono do zamku.






Architektura obronna wokół zamku i mieszkania dam dworu

Zamek szczyci się 27 wieżami i 21 bramami, otoczonymi siecią mniejszych dziedzińców i budynków pomocniczych, które razem tworzą wielowarstwowy system obronny. Łącznie cały kompleks liczy 83 budowle.
Wszystkie te budowle łączy sieć krętych, labiryntowych przejść, zaprojektowanych tak, aby dezorientować i spowalniać potencjalnych intruzów. Niektóre przejścia celowo prowadzą do ślepych zaułków, a inne pełne są nagłych zwrotów. Ten zawiły układ zmuszał napastników do wchodzenia w pułapki, z których obrońcy mogli zaatakować ich jednocześnie z wielu stron. Od pierwszej bramy do głównej wieży jest w linii prostej około 130 metrów, ale ścieżka prowadzi przez ponad 320.




W zachodniej części fortecy ciągnie się około 300-metrowy korytarz. Od strony zewnętrznej chronił zamek przed atakiem, a od wewnątrz biegnie wzdłuż niego rząd małych pokoi, w których mieszkały damy dworu. Służyły one księżniczce Sen – wnuczce Tokugawy Ieyasu, którą jako siedmioletnią dziewczynkę wydano za syna Hideyoshiego. Przeżyła upadek zamku w Osace, a potem zamieszkała w Himeji z nowym mężem.
W murach zamku znajduje się 997 otworów strzelniczych, każdy precyzyjnie dopasowany do rodzaju broni. Zaprojektowano je tak, by utrudniały intruzom oddanie celnego strzału, jednocześnie pozwalając obrońcom działać z przewagą. Również otoczenie zamku – fosy i ogrody – pełniło funkcję tarczy ochronnej. Fosy ograniczały dostęp do murów, a gęsta roślinność mogła stać się naturalną zasłoną do zasadzek.
Dziś całość, pięknie otoczona przez ogrody Nishinomaru, tworzy nie tylko historyczną, ale również wizualną atrakcję dla odwiedzających.
Na koniec mogę tylko podkreślić, że decyzja o odwiedzeniu tego miejsca była strzałem w dziesiątkę. Zamek Himeji fascynuje swoją subtelną elegancją oraz monumentalną, obronną strukturą. Doświadczenia z tej wizyty niewątpliwie pozostaną w naszej pamięci na zawsze.





